දැන්ම සපා කෑමක් හෝ සීරීමක් වුණාද?
- තුවාලය වහාම සබන් සහ ගලායන වතුරෙන් අවම වශයෙන් විනාඩි 15ක් හොඳින් සෝදන්න. මෙය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ උපදෙසයි. කෙළ ඇසට හෝ කටට ගියේ නම් පිරිසිදු වතුරෙන් හොඳින් සෝදන්න. ඇස්වලට සබන් හෝ විෂබීජ නාශක දමන්න එපා.
- ළඟම රජයේ රෝහලට හෝ සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙකු වෙත ඉක්මනින් යන්න. සපා නොකෑවත් තුවාලයකට, කැඩුණු සමට, ඇසට හෝ කටට කෙළ ගෑවුණා නම් වෛද්‍ය උපදෙස් අවශ්‍යයි.
- පහසුවෙන් ගන්න පුළුවන් නම් සතාගේ එන්නත් පොත සහ ඔබ කලින් ගත් ජලභීතිකා එන්නත් තොරතුරු රැගෙන යන්න. ඒවා සොයමින් හෝ සතා අල්ලන්න උත්සාහ කරමින් ප්‍රතිකාර ප්‍රමාද කරන්න එපා.
- සතා අසනීප වෙනතුරු හෝ පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵලයක් එනතුරු බලා ඉන්න එපා. තුවාලයට ගෙදර පිළියම් හෝ සමට හානි කරන දේ ගල්වන්නත් එපා.
රෝහලේදී වෛද්‍යවරයා බලන්නේ මොනවාද?
සපා කෑ හෝ සීරූ ආකාරය, තුවාලය, සතාගේ තොරතුරු සහ ඔබ කලින් ජලභීතිකා එන්නත් ලබා තිබෙනවාද යන්න බලනවා. අවශ්‍යතාව අනුව එන්නත් මාලාවක් සහ ජලභීතිකා ඉමියුනොග්ලොබියුලින් වැනි අමතර ප්‍රතිකාර ලබාදිය හැකියි. තුවාලයට වෙනත් සත්කාර අවශ්‍යද කියාත් බලනවා. දුන් දිනයන්ට ගොස් ප්‍රතිකාර මාලාව සම්පූර්ණ කරන්න. කලින් එන්නත් ගත් කෙනෙකු වුණත් අලුත් සපා කෑමකින් පසු වෛද්‍ය උපදෙස් ගත යුතුයි. සතා හොඳින් ඉන්න නිසා ඔබම බෙහෙත් හෝ එන්නත් නවත්වන්න එපා.
කටින් පෙණ නැත්නම් ජලභීතිකාව නැද්ද?
එහෙම තීරණය කරන්න බැහැ. අසාමාන්‍ය ලෙස සපා කෑම, වෙනදාට වඩා හුදෙකලා වීම, ගිලීමට අපහසු වීම, කෙළ ගැලීම, දුර්වල වීම හෝ පාද පණ නැති වීම වැනි වෙනස්කම් ඇති විය හැකියි. සෑම සතෙකුම කලහකාරී වන්නේ හෝ කටින් පෙණ දමන්නේ නැහැ. වෙනත් රෝගවලදීත් සමාන ලක්ෂණ පෙනෙන නිසා ඔබම කට ඇර පරීක්ෂා කරන්න එපා. අතින් කවන්න, අල්ලන්න හෝ බලෙන් රඳවාගන්න උත්සාහ කරන්නත් එපා. දරුවන් සහ අනෙක් සතුන් ඈත් කර පශු වෛද්‍යවරයාගෙන් සහ ප්‍රදේශයේ මහජන සෞඛ්‍ය නිලධාරීන්ගෙන් උපදෙස් ගන්න.
ඔබේ සුරතලාට වෙනත් සතෙකු සපා කෑවොත්
එන්නත් දී ඇති බල්ලෙකු හෝ බළලෙකු වුණත් වහාම පශු වෛද්‍යවරයාට කතා කරන්න. සිද්ධිය වූ වේලාව, සපා කෑ සතා ගැන දන්නා තොරතුරු සහ සුරතලාගේ එන්නත් ඉතිහාසය කියන්න. කෙළ හෝ තුවාල හිස් අතින් අල්ලන්න එපා. ජලභීතිකාව සැක කරන සතෙකු සායනයට ගෙන ඒමට පෙර අමතන්න. වෙන්කර තැබීම, අවශ්‍ය එන්නත් සහ නිරීක්ෂණය ගැන වෛද්‍යවරයා සහ අදාළ නිලධාරීන් උපදෙස් දේවි. මේ අතර යමෙකුගේ කැඩුණු සමට, ඇසට හෝ කටට කෙළ ගෑවුණා නම් ඒ පුද්ගලයාටත් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍යයි.
දින 14ක් බලමු කියන්නේ ප්‍රතිකාර පමා කරන්න කියන එකද?
නැහැ. ශ්‍රී ලංකාවේ උපදෙස් අනුව සපා කෑ සතා දින 14ක් නිරීක්ෂණය කිරීමට කියනවා. ඒ කාලය පුරා රෝහලෙන් සහ මහජන සෞඛ්‍ය නිලධාරීන්ගෙන් ලැබෙන උපදෙස් පිළිපදින්න. සතා අසනීප වුණොත්, මිය ගියොත් හෝ අතුරුදහන් වුණොත් වහාම රෝහලට දන්වන්න. නිරීක්ෂණය අවසන් වනතුරු මිනිසාගේ මුල් ප්‍රතිකාර පමා කරන්න එපා. මිය ගිය සතා අල්ලන්න හෝ ඔබම පරීක්ෂණ සඳහා කොටස් ගන්න එපා; නිල උපදෙස් ලබාගන්න. වෙනත් සතෙකුගෙන් සපා කෑමට ලක්වූ ඔබේ සුරතලා සඳහා අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රමය මෙයට වෙනස් විය හැකියි.
එන්නත් පොතත් දරුවන්ගේ ආරක්ෂාවත් අමතක කරන්න එපා
බල්ලන්ගේ සහ බළලුන්ගේ එන්නත් වාර්තා පරිස්සම් කර ඊළඟ දිනය ලියවාගන්න. ශ්‍රී ලංකාවේ වසංගත රෝග විද්‍යා අංශය බල්ලන්ට වාර්ෂික ජලභීතිකා එන්නත් නිර්දේශ කරනවා. ඔබේ සුරතලාගේ එන්නත් සැලැස්ම වෛද්‍යවරයා සමඟ කතා කරගන්න. සුරතලාට නිදැල්ලේ යන්න නොදී අධීක්ෂණය කරන්න. නොහඳුනන සතුන් ළඟට නොයන්නත් කන, නිදා සිටින හෝ පැටවුන් රකින සතුන්ට බාධා නොකරන්නත් දරුවන්ට කියා දෙන්න. කුඩා සීරීමක් වුණත්, එන්නත් කළ සතෙකු සපා කෑවත්, අවදානම තීරණය කළ යුත්තේ වෛද්‍යවරයෙකුයි.
අපේ රටේත් තවම අවදානම තියෙනවා
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ 2026 සැප්තැම්බර් වාර්තාව අනුව, 2025 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ රසායනාගාරයෙන් තහවුරු කළ මිනිස් ජලභීතිකා මරණ 14ක් සහ වාර්තා වූ සත්ව රෝග අවස්ථා 346ක් තිබුණා. මේ එම වසරේ රටේ වාර්තා වූ සංඛ්‍යායි. එක් සපා කෑමක් ආරක්ෂිතද කියා ඒවායින් තීරණය කරන්න බැහැ. වැදගත්ම දේ සුරතලාට නියමිත එන්නත් දීමත්, සපා කෑමක් හෝ සැක සහිත කෙළ ස්පර්ශයක් වූ වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ගැනීමත්.
මෙහි ඇත්තේ බල්ලන් සහ බළලුන් ගැන පොදු උපදෙස්. ඔබේ සුරතලාගේ රෝගය හඳුනාගැනීමටත් සුදුසු ප්‍රතිකාර තීරණය කිරීමටත් පශු වෛද්‍ය පරීක්ෂාවක් අවශ්‍යයි.