හෘද රෝගයක් තිබීම සහ හෘද අකර්මණ්‍යතාව එකම දෙයක්ද?
හෘද රෝගයක් යනු හෘදයේ ව්‍යුහයේ හෝ ක්‍රියාකාරීත්වයේ ගැටලුවක්. හෘද අකර්මණ්‍යතාව එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති විය හැකියි: ශරීරයේ අවශ්‍යතා සපුරාලීමට හෘදයට ප්‍රමාණවත් ලෙස ක්‍රියා කළ නොහැකි වන අතර පෙනහළුවල හෝ වෙනත් ස්ථානවල දියර එකතු විය හැකියි. හෘද රෝගයක් ඇති සෑම සතෙකුටම හෘද අකර්මණ්‍යතාව නැහැ. පිටතින් හොඳින් පෙනීමෙන් රෝගයක් නැති බව තහවුරු නොවන අතර රෝගයක් හඳුනාගත් පමණින් එය හදිසි තත්ත්වයක් බව හෝ සියලුම හෘද ඖෂධ අවශ්‍ය බව අදහස් වන්නේ නැහැ.
වෛද්‍යවරයා සඳහන් කළ හැකි හෘද රෝග
- මයිට්‍රල් කපාටයේ පිරිහීම: කපාටයෙන් රුධිරය ආපසු ගලා යාමක් ඇති විය හැකියි. වැඩිහිටි කුඩා ප්‍රමාණයේ බල්ලන් අතර මෙය වැඩියෙන් දැකිය හැකි නමුත් වෙනත් බල්ලන්ටත් ඇති විය හැකියි.
- Dilated cardiomyopathy (DCM): හෘද පේශියේ පොම්ප කිරීමේ හැකියාව අඩු වී හෘද කුටීර විශාල විය හැකියි. ඇතැම් විශාල සුනඛ වර්ගවල අවදානම වැඩියි. එහෙත් වර්ගය පමණක් අනුව රෝගය තහවුරු කළ නොහැකියි.
- Hypertrophic cardiomyopathy (HCM): හෘද පේශිය ඝන වීම බළලුන්ගේ වැදගත් හෘද රෝගයක්. සමහර බළලුන්ට පිටතින් පෙනෙන ලක්ෂණ නැති විය හැකියි.
- උපතින් ඇති දෝෂ: හෘදයේ අසාමාන්‍ය සම්බන්ධතා හෝ පටු වූ මාර්ග සමඟ සතුන් උපදින්න පුළුවන්. කුඩා සතුන්ටත් පරීක්ෂණ අවශ්‍ය විය හැකියි. මේවා ජාත්‍යන්තරව හඳුනාගත් රෝග වන අතර ශ්‍රී ලංකාවේ රෝග බහුලතාව පිළිබඳ ශ්‍රේණිගත කිරීමක් නොවේ.
වෛද්‍යවරයාට පැවසිය යුතු වෙනස්කම්
වෙනදා මෙන් ක්‍රියාශීලී නොවීම, ඉක්මනින් වෙහෙසීම, විවේකයේදී හුස්ම ගැනීම වෙනස් වීම, දුර්වල වීම හෝ සිහි නැති වී වැටීම ගැන කියන්න. කැස්සට ශ්වසන මාර්ගයේ සහ පෙනහළුවල ගැටලු ඇතුළු වෙනත් හේතුත් තිබෙන නිසා කැස්ස පමණක් අනුව හෘද අකර්මණ්‍යතාව තීරණය කරන්න බැහැ. ලක්ෂණ පටන්ගත් දිනය ලියාගන්න. ප්‍රතිකාර ප්‍රමාද නොකර කෙටි වීඩියෝවක් ගත හැකි නම් එය ප්‍රයෝජනවත්. සිදුවීමට පෙර කළ දේ සහ පසුව යථා තත්ත්වයට පැමිණි ආකාරයත් කියන්න.
හෘදයේ අමතර ශබ්දයක් ඇසීම බරපතළ රෝගයක්ද?
Heart murmur යනු රුධිර ප්‍රවාහයේ වෙනස්කමකින් ඇති වන අමතර ශබ්දයක්. එය පරීක්ෂාවේදී හමුවන කරුණක් මිස සම්පූර්ණ රෝග විනිශ්චයක් නොවේ. ශබ්දයේ තීව්‍රතාව පමණක් අනුව රෝගයේ බරපතළකම තීරණය කළ නොහැකියි. සමහර හෘද රෝග ඇති සතුන්ට එවැනි ශබ්දයක් නොඇසෙන්නත් පුළුවන්. ඇසුණේ කුමක්ද, එය අලුත් වෙනසක්ද, වැඩිදුර පරීක්ෂාව කොපමණ ඉක්මනින් කළ යුතුද යන්න අසන්න. පසු විපරමක් නිර්දේශ කර ඇත්නම් ලක්ෂණ එනතුරු බලා නොසිටින්න.
එකකට වඩා පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වන්නේ ඇයි?
- Echocardiography හෙවත් හෘද අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් පරීක්ෂාවෙන් හෘදයේ ව්‍යුහය, කපාට සහ පොම්ප කිරීම බලයි. ඇතැම් අසාමාන්‍ය ශබ්දවල හේතුව තේරුම් ගැනීමට එය උපකාරී වෙයි.
- පපුවේ X-ray මගින් පපුව සහ පෙනහළු පරීක්ෂා කරන අතර ECG මගින් හෘදයේ විද්‍යුත් රිද්මය සටහන් කරයි. ඒවා හෘද ස්කෑන් එකට වඩා වෙනස් ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු ලබා දෙයි.
- රුධිර පීඩනය සහ තෝරාගත් රුධිර පරීක්ෂණ වෙනත් රෝග හා ප්‍රතිකාරයේ ආරක්ෂාව ඇගයීමට උපකාරී වෙයි. පරීක්ෂාව සහ රෝග ඉතිහාසය අනුව අවශ්‍ය පරීක්ෂණ වෛද්‍යවරයා තෝරයි.
ප්‍රතිකාර සහ පසු විපරම තීරණය කරන්නේ ප්‍රතිඵල අනුවයි
සමහර සතුන්ට ඖෂධ ආරම්භ කිරීමට පෙර නිරීක්ෂණය ප්‍රමාණවත් වන අතර තවත් සතුන්ට රෝගයේ මුල් අවධියේදීම ප්‍රතිකාර ප්‍රයෝජනවත්. වෙනත් සතෙකුගේ ඖෂධ දෙන්න හෝ නියමිත මාත්‍රාව ඔබම වෙනස් කරන්න එපා. ඖෂධ, ව්‍යායාම, නැවත පරීක්ෂාව සහ දුරකථන ඇමතුමක් දිය යුතු ලක්ෂණ ගැන ලිඛිත සැලැස්මක් ඉල්ලන්න. නිවසේ හුස්ම ගැනීම ගණන් කිරීමට උපදෙස් දුන්නොත් නිවැරදි ක්‍රමය සහ ඇමතිය යුතු සීමාව අසන්න. ශ්‍රී ලංකාවේ වෙනත් සායනයකට යන විට පැරණි වාර්තා සහ ඖෂධ පැකට් රැගෙන යන්න.
හදිසි වෛද්‍ය උපකාර ගත යුත්තේ කවදාද?
හුස්ම ගැනීමට අපහසු වීම, ඇද වැටීම හෝ බළලෙකුගේ පිටුපස පාද හදිසියේ වේදනාකාරී ලෙස දුර්වල වීම හෝ පණ නැති වීම හදිසි පරීක්ෂාවක් අවශ්‍ය ලක්ෂණ. හදිසි ප්‍රතිකාර ලබා දිය හැකි සත්ව වෛද්‍ය සේවාවකට අමතා ඉක්මනින් ගෙන යන්න. අනවශ්‍ය ලෙස අල්ලා හැසිරවීම සහ වෙහෙසීම අවම කරන්න. අන්තර්ජාල හමුවීම් ඉල්ලීමකට පිළිතුරක් හෝ නියමිත ස්කෑන් දිනය එනතුරු බලා නොසිටින්න. අස්ථාවර සතෙකුට සවිස්තර පරීක්ෂාවට පෙර වහාම ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය විය හැකියි.
නිතර අසන ප්‍රශ්න
- සාමාන්‍ය ලෙස පෙනෙන සතෙකුටත් ස්කෑන් එකක් අවශ්‍යද? ඔව්. පැහැදිලි ලක්ෂණ මතුවීමට පෙර හමුවූ වෙනස්කම් සොයා බැලිය හැකියි.
- ප්‍රතිකාරයෙන් සම්පූර්ණයෙන් සුව වේද? එය රෝගය අනුව වෙනස්. බොහෝ තත්ත්වවල දිගටම ප්‍රතිකාර සහ නැවත ඇගයීම අවශ්‍යයි.
- සායනයෙන් පිටවීමට පෙර ඇසිය යුත්තේ මොනවාද? සැක කරන රෝගය, එක් එක් පරීක්ෂණයේ අරමුණ, ඇස්තමේන්තු වියදම සහ නැවත පැමිණිය යුතු දිනය තහවුරු කරගන්න.
මෙය බල්ලන් සහ බළලුන් පිළිබඳ සාමාන්‍ය දැනුවත් කිරීමක් පමණයි. රෝග විනිශ්චයක් හෝ ඔබේ සුරතලා සඳහා වූ ප්‍රතිකාර සැලැස්මක් නොවේ.