උදරයේ අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් පරීක්ෂාව යනු කුමක්ද?
යන්ත්‍රය ශබ්ද තරංග සහ ඒවායේ දෝංකාර භාවිතයෙන් චලනය වන රූප නිර්මාණය කරයි. X-ray සඳහා යොදාගන්නා අයනීකරණ විකිරණ මෙහි භාවිතා කරන්නේ නැහැ. අක්මාව, වකුගඩු, ප්ලීහාව, මුත්‍රාශය සහ ආහාර ජීර්ණ මාර්ගයේ කොටස් පරීක්ෂා කළ හැකියි. මෙය හෘදය සඳහා කරන Echocardiography පරීක්ෂාවට වෙනස්. හෘද පරීක්ෂාවට ඊට අදාළ රූප සහ මිනුම් අවශ්‍යයි.
වෛද්‍යවරයා මෙම පරීක්ෂාව නිර්දේශ කරන්නේ ඇයි?
දිගටම වමනය යාම, උදරයේ වේදනාව, මුත්‍රා ගැටලු, පැහැදිලි නොවන රුධිර පරීක්ෂණ වෙනස්කම් හෝ ගැටිත්තක් හෝ දියර එකතුවක් පිළිබඳ සැකයක් නිසා මෙය යෝජනා කළ හැකියි. ඇතැම් ප්‍රජනන ගැටලු සඳහාත් ප්‍රයෝජනවත්. පරීක්ෂාවට යොමු කිරීමේ අරමුණ වැඩිදුර තොරතුරු ලබාගැනීමයි. උදාහරණයක් ලෙස රුධිර ප්‍රතිඵලයකින් අවයවයක ගැටලුවක් සැක කළත් එහි ව්‍යුහය පෙනෙන්නේ නැහැ. ස්කෑන් එකෙන් පිළිතුරු සොයන්නේ කුමන ප්‍රශ්නයටද සහ එතෙක් වෙනත් ප්‍රතිකාර අවශ්‍යද යන්න අසන්න.
පරීක්ෂාවෙන් පෙනෙන්නේ සහ නොපෙනෙන්නේ මොනවාද?
අවයවයක ප්‍රමාණය, හැඩය හෝ ඇතුළත පෙනුමේ වෙනස්කම් දැකිය හැකියි. එහෙත් වායුව නිසා උදරයේ සමහර කොටස් පැහැදිලිව නොපෙනෙන අතර අස්ථි ශබ්ද තරංග අවහිර කරයි. වෙනස් රෝගවල පෙනුම සමාන විය හැකි අතර සමහර රෝගවල පැහැදිලි වෙනසක් නොපෙනෙයි. සාමාන්‍ය ස්කෑන් ප්‍රතිඵලයක් සියලුම රෝග බැහැර කරන්නේ නැහැ. අසාමාන්‍ය කොටසක් පෙනුණු පමණින් එය පිළිකාවක් බව තහවුරු වන්නේ නැහැ. රුධිර පරීක්ෂණ, නැවත රූප ගැනීම හෝ නියැදියක් අවශ්‍ය විය හැකියි.
සායනයට යාමට පෙර සූදානම
- ඔබේ සුරතලාට අදාළ ආහාර, ජලය සහ ඖෂධ උපදෙස් සායනයෙන් අසන්න. ආහාර නොදී තැබීමට උපදෙස් දිය හැකි නමුත් පැටවුන්ට, දියවැඩියාව ඇති හෝ අසනීප සතුන්ට අන්තර්ජාලයේ පොදු පැය ගණනක් අනුව ආහාර නවත්වන්න එපා.
- මුත්‍රාශය පිරී තිබීම ප්‍රයෝජනවත්ද සහ පැමිණීමට පෙර කළ යුතු දේ අසන්න. මුත්‍රා කිරීමට අපහසු හෝ වේදනාවෙන් සිටින සතෙකුට මුත්‍රා රඳවාගෙන සිටීමට බල කරන්න එපා.
- යොමු කිරීමේ ලිපිය, පැරණි රුධිර වාර්තා සහ රූප, ඖෂධ නම් සහ මාත්‍රා, ලක්ෂණ පිළිබඳ කෙටි සටහනක් රැගෙන එන්න. සායනයට මෙම වාර්තා දැනටමත් ලැබී ඇත්දැයි තහවුරු කරගන්න.
- දුර ප්‍රදේශයකින් එනවා නම් වේලාව, සායනයේ රැඳී සිටීමට ඉඩ ඇති කාලය, ඇස්තමේන්තු ගාස්තු සහ වාර්තාව ලබාදෙන ආකාරය විමසන්න. බළලුන්ට ආරක්ෂිත ප්‍රවාහන කූඩුවක් සහ බල්ලන්ට සුදුසු පටියක් භාවිතා කරන්න.
පරීක්ෂාව අතරතුර සිදුවන්නේ කුමක්ද?
කාර්ය මණ්ඩලය රෝග ඉතිහාසය විමසා සුරතලා පරීක්ෂා කරයි. සාමාන්‍යයෙන් බලන ප්‍රදේශයේ ලොම් කපා ජෙල් ආලේප කර සංවේදකය සමට ස්පර්ශ කරයි. සුරතලා පැත්තකට හෝ පිට මත ආධාර ඇතිව තබනු ඇත. සංවේදකයෙන් පරීක්ෂා කිරීමට එන්නතක් අවශ්‍ය නැති නමුත් වේදනාකාරී උදරයක් මත පීඩනය අපහසු විය හැකියි. වේදනාව හෝ අල්ලා හැසිරවීමේ අපහසුතා ගැන කලින් කියන්න. සමහර සතුන් අවදියෙන්ම සහය දක්වන අතර තවත් සතුන්ට පහසුව සහ පැහැදිලි රූප සඳහා සැලසුම් කළ සන්සුන් කරන ඖෂධ අවශ්‍යයි.
සෑම ස්කෑන් එකකදීම ඉඳිකටුවකින් නියැදියක් ගන්නවාද?
නැහැ. රූපයෙන් පමණක් ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු නොලැබුණොත් ඉඳිකටු නියැදියක් හෝ පටක නියැදියක් ගැනීම වෙනම ක්‍රියාවක් ලෙස යෝජනා කළ හැකියි. ගන්නේ කුමන නියැදියද, එයින් ප්‍රතිකාර වෙනස් වන්නේ කෙසේද, රුධිර වහනයේ අවදානම, සන්සුන් කිරීම හෝ නිර්වින්දනය, රසායනාගාර ගාස්තු සහ කැමැත්ත ලබාදීම ගැන අසන්න. පළමුව ආරක්ෂාව සඳහා පරීක්ෂණ අවශ්‍ය විය හැකියි. ස්කෑන් හමුවීමකට එකඟ වීම සියලුම නියැදි ගැනීම්වලට එකඟ වීමක් ලෙස සලකන්න එපා.
ප්‍රතිඵල සහ නිවසට ගිය පසු
ප්‍රතිඵල පැහැදිලි කරන්නේ කවුද සහ යොමු කළ වෛද්‍යවරයාට වාර්තාව ලැබෙන්නේ කවදාද යන්න අසන්න. සමහර පිළිතුරු එදිනම ලැබුණත් රසායනාගාර ප්‍රතිඵල හෝ විශේෂඥ අර්ථකථනය සඳහා කාලය ගත විය හැකියි. නැවත ආහාර සහ සාමාන්‍ය ඖෂධ දිය හැකි වේලාව තහවුරු කරගන්න. සන්සුන් කරන ඖෂධ ලබාදුන්නේ නම් හෝ නියැදියක් ගත්තේ නම් පිටවීමට පෙර නිරීක්ෂණ හා පසු සත්කාර උපදෙස් ලබාගන්න. තත්ත්වය නරක අතට යනවා නම් ලිඛිත වාර්තාව එනතුරු පමණක් බලා නොසිට නැවත වෛද්‍ය උපකාර ගන්න.
නිතර අසන ප්‍රශ්න
- සෑම ස්කෑන් එකකින්ම හේතුව හමුවේද? නැහැ. විය හැකි හේතු අඩු කර ඊළඟ පරීක්ෂාව තෝරාගැනීමට උපකාරී විය හැකියි.
- මට සුරතලා සමඟ සිටිය හැකිද? කාර්ය මණ්ඩලයෙන් අසන්න. හැසිරවීමේ අවශ්‍යතා, පහසුකම් සහ කරන ක්‍රියාව අනුව එය වෙනස්.
- තත්ත්වය නරක අතට ගියත් නියමිත දිනය එනතුරු සිටිය යුතුද? නැහැ. ඇද වැටීම, දැඩි වේදනාව, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව හෝ මුත්‍රා පිට නොවීම සඳහා හදිසි උපදෙස් සහ පරීක්ෂාවක් අවශ්‍යයි.
මෙය බල්ලන් සහ බළලුන් පිළිබඳ සාමාන්‍ය දැනුවත් කිරීමක් පමණයි. රෝග විනිශ්චයක් හෝ ඔබේ සුරතලා සඳහා වූ ප්‍රතිකාර සැලැස්මක් නොවේ.